κλίμα πανηγυριού

https://www.youtube.com/watch?v=578Ch6pzDkA

Σκέψεις συναδέλφων και δικές μου

Η Ιστορία κάθε λαού διαγράφεται μέσα από μια τροχιά πολλών αιώνων που γίνεται τόσο μακρύτερη, όσο μακρύτερα στον ορίζοντα της δόξας πάλεψε το ψέμα με την αλήθεια, η αδικία με τη δικαιοσύνη, η ομορφιά με την ασχήμια, η λευτεριά με τη λύτρωση. Και κάπου –κάπου, σημαδιακά λες, σταματά και κάνει γερές τομές στο χρόνο, νικά τον άνθρωπο και τον ξεπερνάει ακόμη και φτάνει να θεμελιώσει στιγμές, να καταξιώσει ανθρώπινες μορφές , να μνημειώσει το χρόνο.

            Έτσι και η ιστορία του ελληνικού κόσμου ζύγωσε  αποφασιστικά και θεμελιώθηκε με δύναμη στη μέρα της 25^ης  Μάρτη που σημάδεψε την ψυχή του ραγιά.

Ένας νέος άνθρωπος ξυπνούσε τώρα ύστερα από μακροχρόνιο ύπνο, ένας άνθρωπος που αποζητούσε μια καινούργια ονομασία και πετούσε αυτή που θύμιζε τη ντροπή της σκλαβιάς. Έτσι οι Ρωμιοί και «Ρωμαίικο»ρίχνονται μακριά κι ο τόπος και τα χαρτιά και η Ελλάδα γεμίζουν Έλληνες και ελληνικό. Όταν γινόταν λόγος για το λαό των προεπαναστατικών καιρών όλα τα κείμενα ξέρουν μόνο ρωμιούς και γραικούς τους ραγιάδες, όχι Έλληνες. Μα οι χρονικογράφοι του 21, οι αγράμματοι κι οι αμόρφωτοι, που δεν γνώρισαν άλλο σκολειό απ’ το σκολειό της φωτιάς ένα όνομα ξέρουν και θέλουν για τους συναγωνιστές τους: οι Έλληνες, οι αθάνατοι Έλληνες τα λιοντάρια αγαπά να λέει ο Μακρυγιάννης. Τα’ όνομα έμενε στη συνείδηση των απλών ανθρώπων σα σύμβολο λεβεντιάς και δύναμης. Πίστευαν τους Έλληνες σα στοιχειά κάποιου παλιού καιρού που τα έργα τους δείχνονται στα παλιά χαλάσματα κι ευρήματα με τις τεράστιες πέτρες, με τους πελώριους τάφους , με τα στολίδια και τα σκαλίσματα τους. Και κάτι ακόμη: για τη λαϊκή αντίληψη ήταν αθάνατοι. Χάθηκαν βέβαια κάποτε από το πρόσωπο της γης γλιστρώντας στα τάρταρα, μα ωστόσο δεν πέθαναν ποτέ. Οι Έλληνες δεν πεθαίνουν.

Μ’ αυτήν την μυθική πίστη για τους Έλληνες μπαίνει ο λαός στον αγώνα. Ο Κολοκοτρώνης , οι άλλοι αρχηγοί του, οι δάσκαλοι του γένους, οι ξένοι φιλέλληνες από τα πέρατα της γης τον βεβαιώνουν πως κι αυτός είναι Έλληνας. Ο ασήμαντος, ο ταπεινωμένος ραγιάς είναι από τη φύτρα των Ελλήνων. Ο καταφρονεμένος των ισχυρών, ο εγκαταλειμμένος από τη σύγχρονη Ευρώπη, που οι αρχηγοί της συγκροτούν την Ιερή Συμμαχία για τη διαιώνιση της νομιμόφρονης βίας, ο άνθρωπος που κατέφυγε στα φαράγγια και τις σπηλιές κι επλανιόταν αιώνες και αιώνες στα βουνά και τα όρη, ρίχνει στη μέση της ιστορίας το βάρος της παρουσίας του.

Κι είδε τότε ο κόσμος κι είδαν οι αιώνες όλα τα’ απίστευτα και αλλόκοτα κι’ όλα

όσα φαίνονται όνειρα και παραμύθια.

Γυναίκες που πολεμούν με αντρική ορμή. Αρχόντισσες που κυβερνούνε στόλους. Ανθρώπους του λαού απλοϊκούς που βγαίνουν έξοχοι πολέμαρχοι . ειρηνικές ψαροπούλες που μεταβάλλονται σε τρομερά μπουρλότα και τινάζουν στον αέρα πολεμικά με τους ναυάρχους τους. Η Ελλάδα ακέρια ένα φλεγόμενο ηφαίστειο. Και όπως ενιαίος ήταν ο πόθος κι η λαχτάρα για λευτεριά, έτσι ενιαίος ήταν κι ο αγώνας κι ενιαία η προσπάθεια των Ελλήνων, στη μητρόπολη και στη διασπορά.

Στα σκλαβοπάζαρα της Σμύρνης  , της Κωνσταντινούπολης και της Αλεξάνδρειας, οι ξεσπιτωμένοι , , άνδρες , παιδιά, γυναίκες  σμίγουν το δάκρυ του κοινού σπαραγμού και της κοινής νοσταλγίας για τη χαμένη πατρίδα. Η Ελλάδα προσδέχεται ενωμένη την Ανάσταση, καθώς ενωμένη είχε δεχτεί και τα μαρτύριο , ένα μαρτύριο που πάντα ανακουφιζόταν απ’ την ελπίδα σε μια Ανάσταση, που την περίμενε σε κάθε βήμα ο Σταυρός. Κανείς όμως δεν μπορεί να ιστορήσει τα ανιστόρητα της εννιάχρονης πάλης γεγονότα χωρίς να υστερήσει ολοφάνερα από το δίκαιο μέτρο μήτε και να το ξεπεράσει. Και ακόμη πιο δύσκολο να αναφέρει κανείς όλους τους ξεχωριστούς πολέμαρχους της στεριάς ή τους θαλασσομάχους ήρωες και παράλληλα τις ξεχωριστές τοποθεσίες και γωνιές της ματωμένης γης που σημαδεύτηκαν από το θρύλο. Ο ανθρώπινος νους δεν μπορεί να σταθεί ούτε στον γέρο του Μοριά , όσο και αν κατάφερε με την αξιοσύνη του μυαλού του και τη σβελτάδα του σπαθιού να παγιδέψει περίτεχνα το Δράμαλη και να συνεφέρει χτυπώντας με τη βία τους προσκυνημένους. Ούτε πάλι θα ζυγώσει για να αφουγκραστεί των Τούρκικων καραβιών τα μπουρλότα που τινάχτηκαν στον αέρα από τον αλάθητο τορπιλητή.

Σταματά όμως στις μορφές όλων των αγνώστων Μαρτύρων που με το αίμα τους ξαναβλάσταινε το δένδρο της λευτεριάς και ξαναγεννήθηκε το δουλωμένο πνεύμα του ραγιά. Αλλά στις περιπτώσεις αυτές δεν λειτουργεί μόνο η ανθρώπινη μνήμη. Παράλληλα μ’ αυτή και πέρα απ’ αυτή αυθόρμητα γεννιέται κι ο πόνος σαν αντιστήλη για ανέβασμα. Έτσι οι τρυφερές μορφές του Δραγατσανιού δεν αποτελούν απλώς αδύναμες μινιατούρες κάποιας ιστορικής πραγματικότητας. Τους ύμνησε ο Κάλβος με την ποιητική του μούσα και μαζί του σήμερα τους στέλνουμε ένα δάκρυ, ένα απλό δάφνινο στεφάνι. Κι’ έπειτα η σκέψη μας αγκαλιάζει τους υπερασπιστές του Μεσολογγιού, τους ήρωες της Χίου, των Ψαρών , της Κάσου. Έτσι ο Σολωμός τραγουδούσε στους Ελεύθερους Πολιορκημένους του με λυρισμό.

«Έστησ’ ο έρωτας χορό με τον ξανθό Απρίλη», δεν υμνούσε μόνο την αναγέννηση όλων των ζωντανών οργανισμών, αλλά και την ανάσταση και τη λύτρωση από την υποδούλωση του πνεύματος. Αυτό ακριβώς το ξαναγέννημα του ανθρώπου εκφράζεται και με την θρησκευτική πλευρά της σημερινής γιορτής. Η μέρα αυτή συνδέθηκε θρησκευτικά με το γεγονός της αναγγελίας της ενσάρκωσης του Χριστού, που έρχεται στον κόσμο , για να του χαρίσει τη λύτρωση.

Όμως ολόκληρος αυτός ο αδυσώπητος και άνισος αγώνας για να ξανακερδηθεί η χαμένη λευτεριά , όσο και αν βρήκε θιασώτες και υποστηρικτές, ανθρώπους , που  μ’ αγνά και ανιδιοτελή κίνητρα έδωσαν ό, τι καλύτερο  για τη δικαίωσή του, σκόνταψε συχνά πάνω σε υφάλους που με τέχνη τοποθετήθηκαν από τους δήθεν υποκινητές του. Δεν έλειψαν ακόμη οι επιρροές από τους ισχυρούς της Ευρώπης που προκάλεσαν μίση και έχθρες στις πιο δύσκολες και κρίσιμες στιγμές.

Ο Σολωμός όμως ποτέ δεν έπαψε να τους υπενθυμίζει πως αν μισούνται ανάμεσά τους δεν τους αξίζει η λευτεριά.

Γιατί η λευτεριά πετυχαίνεται μόνο με αγώνα και θυσίες . μ’ αυτό το όραμα κατάφεραν να συνεχίσουν την προσπάθεια μ’ όλες τις αντίξοες συνθήκες και φανερώθηκες τότε μπρος σ’ όλα τα έκπληκτα και κακόβουλα μάτια πως το καταπατημένο δίκιο κρύβει ατέλειωτη δύναμη, όταν γίνεται βίωση και αγώνισμα ανθρώπων οπλισμένων με πίστη και ευψυχία. Νίκησε η λευτεριά για μια ακόμη φορά και έτσι μαζί με τον ερχομό της Άνοιξης και την αναγέννηση της φύσης ένας ολόκληρος λαός ξαναγεννιόταν και ξανάβρισκε στην κοιτίδα τους απ’ που αναδύθηκε στα βάθη πολλών αιώνων.

Χρειάστηκαν βέβαια ολόκληρες εννιά άνοιξες που μέσα από δύσκολες πάντα συνθήκες και με αμφίρροπα συχνά αποτελέσματα ολόκληρη αυτή η πάλη αυτός ο αγώνας βρήκε τη δικαίωσή του, αυτήν που 400 χρόνια σκλαβιά καρτερούσε ένας ολόκληρος λαός.

Αν μια εορταστική επέτειος δεν δώσει ένα μήνυμα, ένα παράδειγμα για το σήμερα καταντά γράμμα κενό.

Το μεγάλο δίδαγμα του ‘ 21 θα ‘ ναι πάντα πως ο ελληνικός λαός αψήφισε το μέγεθος των κατακτητών και των εμποδίων , πάλεψε , κινδύνεψε, ενώθηκε, νίκησε.

 Σήμερα μπροστά σε κείνο το μεγαλείο της Επανάστασης του ' 21 εμείς συνεχίζουμε να αναρωτιόμαστε:

"Χρειάζονται οι γιορτές; να κάνουμε παρελάσεις; ποιό είναι το νόημα των εθνικών συμβόλων;"

Εκείνη η μεγάλη ιστορική ώρα ήταν κλήση για θυσία για να ζούμε εμείς ελεύθεροι.

Στη σημερινή ζωή βέβαια δεν φωτιζόμαστε από ολοκαυτώματα.

Πού το πάθος της αρετής;

Που είναι ο ήλιος της αλήθειας να φωτίζει και να θερμαίνει τη ζωή του Έθνους;

Αντί για αγάπη για τη Πατρίδα εμείς απλά διαπιστώνουμε ότι δύσκολα καταλαβαίνει πια κανείς τις έννοιες:

φιλοπατρία, αγώνα για την ελευθερία, πίστη στην παράδοση και στα ιδανικά.

Σε μια ζωή ασφυκτική, ύποπτη, ζωή ανταλλαγμάτων , ζωή καιροσκόπων κι απαθών για την Ελλάδα ανθρώπων, ζωή που ντροπιάζει ...

Ψάχνουμε εναγωνίως και περιμένουμε να αφουγκραστούμε να βρούμε ιδανικά και πρότυπα, που εκφράζουν σωστά το Έθνος. (και ομολογουμένως υπάρχουν ανάμεσά μας)

Κι όπως πάντα εναποθέτουμε τις ελπίδες μας στο Πνεύμα του Θεού, το Πνεύμα που σώζει την Ελλάδα (Ο Θεός σώζοι την Ελλάδα) .

Σ' αυτό το ίδιο Πνεύμα των αγώνων του Έθνους, το Πνεύμα της 25ης Μαρτίου.

Το Πνεύμα που με τη βοήθεια των καθηγητών εκφράζει η νιότη σήμερα , η γενιά των οραμάτων , η γενιά του μέλλοντος.

ιστορικές μαρτυρίες Δοξάτου

https://www.youtube.com/watch?v=NIKjW5AQFA0&fbclid=IwAR3_k3fV5Dw6fTxINxbcaZjMTMycpMSsGnq0DJ2e5i1K0hAbqyIQXyp5uC4

φωτογραφίες

Ακταιωρός "Δοξάτο"

Περιοδικό :Illustration γυναίκες Δοξάτου

μαυροφορεμένες γυναίκες Δοξάτου στα 1945 από την εκταφή εκτελεσθέντων Δοξάτου του 1941

Σερραϊκό περιοδικό "Γιατί" 2002

Ιούλιος 1913 νοσοκομείο Δράμας

"βουλγαρικές ωμότητες" Μαύρη Βίβλος

Ηλίας Τσιτσιμπάσης "Δοξατινός" 61ο φύλλο εφημερίδας

Αγαπητοί συμπατριώτες καλώς να έχετε, με την υγεία πρώτα. Θέτω υπό την κρίση σας τα δύο συνημμένα γραφήματά  μου για την εφημεριδούλα μας.

1^ο ανέκδοτο

Πατέρας με τους δυο εφήβους γιους του, τέλειωσαν το σπάσιμο των καπνοφύλλων και πριν ο ήλιος βγει τα είχαν τακτοποιήσει στο κοφίνι, έτοιμοι για το σπίτι. Απρόσμενα ένας δυνατός θόρυβος ακούστηκε πάνω από τα κεφάλια τους. Έμειναν με το στόμα ανοιχτό, καθώς αντίκρισαν ένα διπλανό αεροπλάνο, σε σχήμα σταυρού να περνά πάνω τους με κατεύθυνση το στρατιωτικό αεροδρόμιο του Μπαντέμ-Τσιφλίκι (Αμυγδαλεώνας). Απορημένα τα παιδιά ή και πονηρά σκεπτόμενα, θέλοντας να πειράξουν τον αγαθό και ανίδεο πατέρα τους, τον ρώτησαν. Πατέρα τι σόι πετούμενο είναι αυτό; Κι ο πατέρας ξύνοντας το κεφάλι του  τους απάντησε: «Τι να σας πω παιδιά μου, τόσο χρονώ είμαι, τέτοιο πράμα δεν ματαείδα. Λέω εγώ τώρα και να με συμπαθάτε. Πως είναι λαγός 100 χρονώ και κάνει το σάλτο του ή είναι ο Τίμιος Σταυρός και μας ευλογάει». Αγαθοσύνη , πονηριά, αμάθεια, σαρκασμός ή όλα μαζί, κι από τις δύο μεριές; Η στόχευση, ο σκοπός τους πέτυχε. Γέλια ασυγκράτητα με αποτέλεσμα την εκτόνωση από το στρες της κόπωσης και της νύστας. Για χρόνια κυκλοφορούσε στο χωριό, γιατί κι η φτώχεια θέλει καλοπέραση με δημιουργούς τους ίδιους τους καλαμπουρτζήδες-χωρατατζήδες και αυτοσαρκαζόμενους Δοξατινούς-.

ΛΑΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ-ΠΡΑΣΑΝΙΤΣΑ

Καταχωνιασμένη βαθιά στη μνήμη μου, για πολλά χρόνια, ήλθε ξαφνικά να μου θυμίσει μια παρόμοια αποφράδα περίοδο της ζωής μου. Στα 1929 μια τρομακτική είδηση συντάραξε ολόκληρο τον πλανήτη. Ήταν το οικονομικό ΚΡΑΧ  της Αμερικής, ηγέτιδας οικονομικής δύναμης παγκοσμίως. Τα πάντα ανετράπησαν. Το φάσμα της φτώχειας και της εξαθλίωσης προ των πυλών. Η χώρα μας καταχρεωμένη, από της ιδρύσεώς της στα 1830, από τους «κατ’ ευφημισμόν προστάτες» και δανειστές μας , δέχτηκε καίριο οικονομικό πλήγμα. Σωστός Αρμαγεδώνας, που οι Έλληνες τον ένιωσαν στο πετσί τους κατά το 1932. Στο χωριό μας η μονοκαλλιέργεια του καπνού, επέτεινε ακόμα περισσότερο τις δυσκολίες. Ταυτόχρονα η οικονομική δυσπραγία επέδρασε δυσμενώς ψυχικά και υλικά στους ανθρώπους. Οι αγορές των καπνών ατόνησαν και οι τιμές πώλησής των κατρακύλησαν. Τα όποια καπνοπουλήματα δεν βοήθησαν τους οικογενειακού προϋπολογισμούς. Τα περισσότερα νοικοκυριά ήσαν καταχρεωμένα στους συνεταιρισμούς. Δεν περίσσευε δραχμή για το κιμέρι (απόθεμα). Τα τεφτέρια για τις επί πιστώσει αγορές από τα μπακάλικα αυξήθηκαν τρομαχτικά, τα χαμόγελα λιγόστεψαν κι  όλοι εύχονταν γρήγορα να τελειώσει αυτό το μαρτύριο. Ξεχάστηκαν τα καινούρια ρούχα και παπούτσια στις γιορτές Πάσχα και ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ. Ακόμα και η καθημερινότητα μας άλλαξε προς το χειρότερο. Τα πρώτα σημάδια φάνηκαν σαν αραίωσαν οι νοικοκυρές να στέλνουν τις πινακωτές με τα πλαστά (ψωμιά) στους φούρνους. Έπαψαν να μοσχομυρίζουν φούρνοι και σπίτια από το ζεστό ψωμί. Τα παιδιά στερήθηκαν τα κλίκια τους (αρτίδια-φραντζολάκια) που με τη συνοδεία θρεψίνης , μελιού μαρμελάδας, πετμεζιού, αποτελούσαν τη λιχουδιά στο δεκατιανό και το απογευματινό προσφάι τους. Ύστερα πάλι το κρέας της Κυριακής αραίωσε για τα καλά ή και ξεχάστηκε καθώς η ανέχεια περίσσευε. Στη συνέχεια έκανε την εμφάνισή της και η μπομπότα. Σαν ήταν ζεστή, η ευλογημένη, με λίγη καλή θέληση τρωγόταν μα σν κρύωνε σκέτη κοτρώνα. Μοναχά σούπες και αφεψήματα τη μαλάκωναν. Σαν εναλλακτική λύση, ήταν το κατσαμάκι, χυλός από καλαμποκάλευρο, σερβιρισμένο ελκυστικά στην εμφάνιση με τη βοήθεια κουταλιού της σούπας, σαν μελομακάρονο ή φοινίκι, με ό, τι συνοδευτικό υπήρχε στο τραπέζι. Και να από το πουθενά  ξεπήδησε μια θαυμαστή πίτα, προϊόν επινόησης των μανάδων μας. Αντικατέστησαν τα ελλείποντα τερψιλαρύγγια με μια νέου τύπου πρασόπιτα. Μια νέα καλαμποκόπιτα εμπλουτισμένη με πράσο. Έτσι η πρασανόπιτα σαν κρύωνε διατηρούσε τη μαλακοσιά της αρκετά καλή, λόγω των υγρών των πράσων και τρωγόταν χωρίς πολλές γκρίνιες και απόρριψη. Τώρα για την πατρότητα και πρωτιά της ΠΡΑΣΑΝΙΤΣΑΣ, δεν παίρνω όρκο, όμως θέλω να πιστεύω πως οι ηρωίδες και εφευρετικές μανάδες μας , χρησιμοποίησαν και πατινάρισαν το εύηχο και ελκυστικό όνομα ΠΡΑΣΑΝΙΤΣΑ, πετυχαίνοντας το σκοπό τους. Θαρρώ πως τις αξίζουν ευχετήριες αναφορές, ώστε ο καλός Θεός να τις έχει στα δεξιά του. Το δικαιούνται, αφού αυτές έγραψαν ένα κομμάτι της λαϊκής μας παράδοσης.

αναμνήσεις από το 1941

https://www.youtube.com/watch?v=ipl_4u-5VqY
https://www.youtube.com/watch?v=l3_pV6kxBHE

Ημέρας αναμνήσεις

"Πολυτεχνείο 1973-2008.

35 χρόνια μετά.

Οι νέοι συγκινούνται, συμμετέχουν παρακολουθούν.

Συγκινούνται, συνεπαίρνονται από τους στίχους, αλλά περισσότερο από τη μουσική.

Μιλάνε στην καρδιά τους τα τραγούδια.

Άλλα επαναστατικά, άλλα λιγότερο, μερικά μπορεί να ξεφεύγουν και από το πνεύμα της ημέρας. Στο τέλος της γιορτής η ορχήστρα στους νέους.

Τα κείμενα και τα ποιήματα προσελκύουν λιγότερο.

Αρχειακό υλικό. Ντοκουμέντα. Η ιστορία ολόκληρη από το 1967 μέχρι και  το 1974.

Τόποι εξορίας, απαγορεύσεις, βασανιστήρια, αντίσταση και τέλος η ηρωική εξέγερση των νέων του Πολυτεχνείου.

Συνθήματα πρωτότυπα. Μπορούν να αφυπνίσουν άραγε συνειδήσεις;

«Φτιάξε μαζί τους το δικό σου παραμύθι……αλλιώς τη βάψαμε»

Αλλού

«Το Πολυτεχνείο δεν ήτανε γιορτή. Η λάμψη της εξέγερσης είναι παντοτινή».

Και αλλού.

Τα στεφάνια, τα λουλούδια,  οι δηλώσεις.

Μια αναθηματική στήλη που μεγάλωσε για να δεχθεί περισσότερα ίσως στεφάνια.

Οι νέοι μπορεί και να προσπερνάνε. Μπορεί και ανέμελα να τρώνε παραδίπλα τα σάντουιτς. Υπάρχουν όμως και απλοί άνθρωποι που κοντοστέκονται. Η γιαγιά περιγράφει την ιστορία της αντίστασης στον εγγονό. Δίπλα βρίσκεται και το μνημείο της Εθνικής Αντίστασης. «Αυτός είναι ο αντάρτης».

Ας μη μείνουμε μόνο στα τραγούδια.

Ας κάνουμε ένα βήμα μπροστά".

Σταθμός στη ζωή μας οι επέτειοι.

Η επανάληψη δεν φυραίνει το νόημα. Φορτίζει την σκέψη μας, εμπνέει και τονώνει το φρόνημα.

«Πολυτεχνείο» Νοέμβρης του 1973, νεότερη ιστορία της Ελλάδας. Αρχή του τέλους μιας επτάχρονης σκοτεινής περιόδου του τόπου μας.

Μηνύματα θεμελιώδη όπως: Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία.

Ζητούμενα ακόμη και σήμερα!!

Το ψωμί βγαίνει πάρα πολύ δύσκολα και σε πολλά σχολεία χρειάζεται και πάλι συσσίτιο για να μην λιποθυμούν οι μαθητές από την πείνα.

Γονείς άνεργοι και παιδιά χωρίς τα απαραίτητα εφόδια περιμένουν την στήριξη της πολιτείας και την φιλανθρωπία της κοινωνίας.

Η Παιδεία, που μόνο αυτή διαμορφώνει φιλελεύθερες προσωπικότητες, ακόμη χωλαίνει και η οικογένεια πληρώνει δυσβάσταχτα ποσά στην παραπαιδεία, επενδύοντας μ’ αυτόν τον τρόπο στο μέλλον των παιδιών. Ένα μέλλον όμως άγνωστο και αβέβαιο κι’ αυτό γιατί:

Τα καλύτερα μυαλά, οι καλύτεροι επιστήμονες αναγκάζονται να μεταναστεύσουν και πάλι. Επένδυσε η οικογένεια, επένδυσε η πολιτεία για τις σπουδές τους, απολαμβάνουν όμως τις πολύτιμες υπηρεσίες τους άλλοι!

Η ελευθερία, τέλος, η κορυφαία των εννοιών που τόσοι αγώνες έγιναν στο βωμό της. Η ελευθερία για την οποία ο τόπος μας πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος. Έγινε άγαλμα, ποίημα, εθνικός Ύμνος, έργο τέχνης.

Αυτή η ελευθερία που ενέπνευσε πολλούς και κυρίως τους νέους,

αυτή η ελευθερία δυστυχώς πολλές φορές εκλείπει…

Δοκιμάζεται  πολλές φορές και πληγώνεται το αυτεξούσιο, η ελευθερία σκέψης και του λόγου

Και πάλι μπροστάρηδες  οι νέοι στον αγώνα για τη διεκδίκηση της ειρήνης, της ελευθερίας,  της δημοκρατίας και κυρίως της αξιοπρέπειας και της διαφύλαξης κάθε αγαθού και κληρονομιάς που μας παραδόθηκε και οφείλουμε με κάθε τρόπο να διαφυλάξουμε!